bewustwording-lampje
Alice, trainer bij Samen dementievriendelijk, vertelt

"Als de bewustwording maar blijft!

Alice Liedenbaum is trainer van het eerste uur bij Samen dementievriendelijk. Sinds oktober 2016 heeft zij al meerdere trainingen voor bedrijven en algemeen publiek gegeven. Zij doet een greep uit leuke situaties en mooie voorbeelden die tijdens haar trainingen naar voren komen.

Improviseren

Zo was er de training voor buurtbewoners in Eindhoven. “Deze mensen wonen in een wijk waar mooie initiatieven zijn genomen om de wijk dementievriendelijk te maken”, vertelt Alice. “De opkomst was groot: 28 personen. De zaal zat dus goed vol. Daardoor was het niet mogelijk om kleine groepjes te vormen om het kaartspel, dat we normaal in de trainingen gebruiken, te spelen. Elly (de andere trainer) en ik moesten dus improviseren om de GOED-formule toe te passen in de training."

Alice tijdens de training

Hoe spreek je iemand met dementie aan die wat betreft uiterlijke verzorging er iets anders bijloopt dan ‘verwacht’?

Een mooi voorbeeld van iemand zelf de regie geven

Tijdens de training stelde een mantelzorger de vraag: “Hoe spreek je iemand met dementie aan die wat betreft uiterlijke verzorging er iets anders bijloopt dan ‘verwacht’?” ‘Even meedenken’ leverde een prachtig antwoord op van een 91-jarige mevrouw die als 13-jarig meisje voor haar tante met dementie zorgde. Tante trok haar corset over haar bovenkleding aan.... Toen de familie zei dat dat echt niet kon, werd tante boos en weigerde het corset uit te trekken. Mevrouw vroeg haar tante toen: "Mag ik jou heel mooi maken vandaag?" Ze borstelde haar haren en vroeg daarna: "zullen we dit even uitdoen?" Waarna tante zonder problemen het corset uittrok. Zo hield haar tante zelf de regie.

Geen pasklare oplossingen

Een training bij de Rabobank in Beugen leverde een mooie lijst aan tips van deelnemers op. “Voor bankmedewerkers is het vaak lastig om een pasklare oplossing te vinden voor het omgaan met mensen met dementie”, zegt Alice. “Zij krijgen te maken met bescherming van de privacy en met juridische aspecten. Dat bleek ook uit de situaties die de deelnemers zelf aandroegen, zoals: ‘Hoe moet je reageren als een cliënt tijdens een afspraak boos wordt en opeens niet meer een volmacht aan zijn familielid wil geven?’”

“Aan die juridische aspecten kunnen wij als trainer niets veranderen”, merkt Alice op. “En de bankmedewerker zelf ook niet! Maar we kunnen hen wel leren om bewust te worden van wat er bij de klant met dementie leeft op het moment van contact. Dat inzicht is er zeker gekomen. Dat zag ik terug in de tips die uit de groepjes teruggegeven werden!”

De mooiste tip:
"Attendeer alle medewerkers op de online-trainingen van Samen dementievriendelijk. Als je vijftien minuten de tijd neemt weet je al zoveel meer over de omgang met mensen met dementie!"

Tips van de Rabobank-medewerkers:

  • Je hoeft niet altijd het antwoord te weten/geven - ga eens rustig samen zitten - je hoeft geen mening te hebben
  • je kunt het niet oplossen, maar ga voor een goede beleving
  • een probleem in een familie (bijv. als de klant geen volmacht wil geven) hoeft niet het probleem van de bankmedewerker te zijn; je bent er voor de klant
  • gebruik in een gesprek geen banktermen
  • stel niet teveel vragen
  • praat langzaam; zorg voor zo min mogelijk prikkels
  • denk mee met de klant
  • probeer problemen niet zakelijk willen oplossen – denk niet in protocollen, denk menselijk!
Alice

Omdenken

“Van een enthousiaste groep fysiotherapeuten die al heel goed bezig is op het gebied van omgang met mensen met dementie, kregen we ter voorbereiding op de training specifieke praktijksituaties toegestuurd”, blikt Alice terug. “Deze mensen hebben niet alleen contact met mensen met dementie maar ook met familieleden, partners en mantelzorgers die een bepaald verwachtingspatroon bij een behandeling hebben.”
“Tijdens de training kwam naar voren dat het gewoon niet altijd lukt om die verwachtingen waar te maken. Omdat iemand met dementie op dat moment passief is of juist te onrustig. De conclusie na het uitspelen van de situaties en het daaruit voortkomend gesprek: het is belangrijk dat de cliënt zich goed blijft voelen bij jou als fysiotherapeut. Dat kan soms betekenen dat de voorgenomen behandeling niet (helemaal) uitgevoerd wordt. En soms kun je, juist doordat je niet behandelingsgericht bezig bent, opeens iets wel voor elkaar krijgen!”

“Mooi toch, dat ‘omdenken’ in het belang van de cliënt?”, lacht Alice.

Tot slot

“Het is ontzettend dankbaar werk om mensen te trainen in de omgang met mensen met dementie”, straalt Alice. “Als iemand na een training zich bewust is van het feit dat hij door het gesprek net iets anders te voeren het moment kan omkeren en er zo een goede beleving van kan maken, hebben we genoeg gewonnen toch! En de ene keer gaat dat misschien gemakkelijker dan de andere keer. Als de bewustwording maar blijft!”